home
agenda en tips
redactie
uitgeverij
links

(over) literatuur:
literatuur
recensies
tweedehands boeken

(over) veganisme:
veganisme FAQ
recepten
uit het nieuws
achtergronden bij uit het nieuws
schoenen

weblogs:
balthasarsblog
haasblog
mirjamsblog
mopperblog
nielsblog

mirjamsschrijfsels:
artikelen
columns
recensies
boek

andermensschrijfsels:
joop boer

andere projecten van (medewerkers van) De Zeepkist :
www.nielsdebeer.nl
www.voedselencyclopedie.nl www.leefbarewereld.nl

veganisme FAQ

Over veganisme leven veel misverstanden. Ook zijn er veel vragen. Aan ons worden vaak de meest vreemde vragen gesteld. Soms is dit niet serieus bedoeld maar vaak ook wel. Het lijkt alsof veel mensen onderhand het begrip wel kennen maar niet echt goed weten, of helemaal niet weten, wat ze zich erbij voor moeten stellen. Deze mensen, en anderen, willen we hier tegemoet komen. We hebben alvast een aantal vragen verzameld en geprobeerd er een bevredigend antwoord op te geven.

Wat is veganisme?
Wat is veganisme niet?
Waarom zou je veganist worden?
Hoe word je veganist?

Vlees eten is toch heel natuurlijk?
Is vegetariŽr zijn niet genoeg?
Is veganisme niet heel extreem?
Gaat veganisme alleen over dieren?
Waarom zorg je niet eerst dat alle mensen het goed hebben?
Wat heeft biologische voeding met veganisme te maken?

Wat eten veganisten?
Wat eten veganisten niet?
Wat doe je op je brood?
Waarom eten veganisten wel planten?
Hoe kom je aan je eiwitten?
Hoe kom je aan je calcium?
Hoe kom je aan je ijzer?
Hoe zit het met vitamine D?
Hoe zit het met vitamine B12?
Hoe zit het met E-nummers?

Schapen willen toch juist geschoren worden?
Wat is er mis met melk?
Wat is er mis met honing?
Wat is er mis met haaienvinnensoep?



Wat is veganisme?
Veganisme is het streven naar een leven zonder gebruik te maken van dieren. Dit houdt in de praktijk in dat je geen dierlijke producten eet en gebruikt.
Dus een veganist eet niet alleen geen vlees, maar ook geen zuivel, honing en eieren. Hij of zij draagt geen wol, leer en zijde. Zij vermijden verder zoveel mogelijk producten die van dieren afkomstig zijn of met behulp van dieren verkregen zijn (via bv. dierproeven). Omdat dit laatste in de praktijk nog wel eens lastig kan zijn heeft iedereen hier z'n eigen grenzen in. Er kunnen dilemma's zijn zoals bv. het gebruik van medicijnen. Sommige dingen zijn vrijwel onmogelijk te doen. Maar niets wordt vanzelfsprekend gebruikt.

naar boven

Wat is veganisme niet?
Veganisme is geen religie, ook geen sekte. Het is geen voedingsleer, gezondheidsideologie of afslankprogramma. Veganisten zijn niet per definitie dierenactivisten, gezondheidsfreaks of asociale eenlingen. Deze figuren heb je wel maar zij zijn niet representatief. In feite is er niet een type veganist. Het zijn net normale mensen. Ze komen voor in alle lagen van de bevolking, van alle leeftijden, kleuren en andere kenmerken.

naar boven

Waarom zou je veganist worden?
Er zijn heel veel redenen om veganist te worden. Dierenwelzijn is de overkoepelende. Het niet mee willen doen aan het opsluiten, martelen en doden van dieren spreekt veel mensen aan.
Verder kost het houden van dieren ten behoeve van de mensen, voornamelijk voor voedsel, veel ruimte. Hiervoor wordt veel natuur opgeofferd. Een voorbeeld hiervan is de massale kap van het regenwoud om plaats te maken voor sojakweek. Die soja is bedoeld voor veevoer voor voornamelijk runderen om vlees (hamburgers) en zuivel te leveren voor voornamelijk de westerse mens.
Om plantaardig voedsel voor mensen te kweken is heel veel minder ruimte nodig. Zodat er meer plaats overblijft voor natuur en milieu.
Voor sommige mensen is de gezondheid een reden om veganist te worden. Veganistisch eten kan inderdaad gezonder zijn dan niet-plantaardig eten. Maar dit ligt er wel aan wat je dan eet. Je kan ook ongezond veganistisch eten en gezond niet-veganistisch eten. Ik vind gezondheid eigenlijk geen reden voor veganisme omdat veganisme veel verder gaat dan alleen de voeding. Het heeft te maken met nadenken over alles wat je doet en aanschaft.

naar boven

Hoe word je veganist?
Als iemand veganist wil worden is diegene meestal al wel vegetariŽr. Als dat niet zo is zou ik aanraden om eerst het vlees weg te laten en te kijken hoe dat gaat. Val dan niet in de valkuil om te compenseren met veel zuivel, met name kaas, omdat het streven immers is uiteindelijk veganist te worden.
VegetariŽrs die veganist willen worden laten alle dierlijke producten weg uit hun voeding. De voeding is meestal de eerste en de meest ingrijpende verandering. Het weglaten van zuivel druist in tegen de hele Nederlandse eetcultuur waar vrijwel iedereen mee grootgebracht is. Dit maakt het extra lastig omdat waarschijnlijk je hele omgeving bang is dat je dood gaat of op z'n minst door je benen zakt vanwege het vermeende kalkgebrek dat je op zal lopen. Wees niet bang. De kans dat dit gebeurt is bijzonder klein.
soja DrinksHet weglaten van zuivel hoeft niet van het ene op het andere moment te gebeuren. Je kan bv. beginnen met een dag per week geen dierlijke producten te eten en dit langzaam, of snel, uit te breiden. Je kan ook beginnen met een bepaald product eerst weg te laten. Honing is een makkelijk product om mee te beginnen. Melk kan heel makkelijk vervangen worden door soja-, graan- of notenmelk. Al dan niet zelfgemaakt. YofuVoor yoghurt is er ook een hele lekkere sojavervanger. Yofu, te koop in natuurvoedingswinkels.

Het is waarschijnlijk voor vrijwel iedereen belangrijk om contacten te hebben met andere veganisten. Niet alleen om je minder eenzaam en vreemd te voelen maar ook voor steun, het uitwisselen van ervaringen en recepten en om aan je omgeving (ouders bv.) te kunnen laten zien dat er daadwerkelijk mensen zijn die dit doen en die nog leven ook.
Wij raden ook aan om zoveel mogelijk te lezen zodat je voor jezelf goed weet waar je mee bezig bent maar ook om een antwoord of een verweer te hebben op vragen en opmerkingen van anderen. Die zullen niet altijd even geÔnteresseerd zijn, maar er soms op uit zijn om jou te betrappen op een inconsequentie. Waarom ze dat doen is ons nog niet helemaal duidelijk. Het is echter gewoon zo dat veganisme (en heel veel andere ideeŽn) nou eenmaal veel commentaar oproepen. Laat je daar niet door ontmoedigen.
Op internet is veel informatie te vinden maar als je liever een boek wil lezen kan dat natuurlijk ook. Er zijn redelijk wat boeken over veganisme in de handel. Helaas vrijwel allemaal in het Engels. Natuurlijk kan je ook het door ons uitgegeven boek Veganisme - een manier van leven lezen.

Plantaardige voeding is niet het enige kenmerk van veganisten. Veganisme gaat verder. Het gebruik van dierlijke producten wordt ook in onder andere kleding, huisraad, en alle andere zaken zoveel mogelijk vermeden. Dit betekent geen leren schoenen, riemen, tassen en jassen. Geen zijden stropdassen en lakenzakken, geen donzen slaapzakken en dekbedden. Voor vrijwel alles is wel een niet-dierlijke variant te vinden.
Veganisten letten ook op dingen die misschien niet-dierlijk zijn maar wel met behulp van dieren tot stand zijn gekomen. Dierproefvrije cosmetica en verzorgingsproducten bv.
Het is waarschijnlijk niet mogelijk 100% veganistisch te leven. Het is dan ook geen schande als dat je niet lukt. Het is een streven en iedereen moet voor zichzelf uitmaken hoe ver hij/zij daar in kan en wil gaan. Al is het natuurlijk niet logisch om jezelf veganist te noemen als je bv nog elke dag kaas eet. Maar er zijn genoeg mensen die zichzelf veganist noemen en bv. nog op leren schoenen lopen. Omdat het ze nog niet gelukt is om iets anders bevredigends te vinden. Er zijn geen regels waaraan iemand zich moet houden om zich veganist te mogen noemen. Maar het moet natuurlijk wel een beetje geloofwaardig zijn.

naar boven

Vlees eten is toch heel natuurlijk?
Stel je loopt in het bos. Opeens steekt er een eekhoorntje over, vlak voor je neus. Je zet het op een sprinten om het beestje te pakken. Het wil een boom in klimmen maar je kan 'm nog net bij zijn staart pakken. Je draait het de nek om zodat het sterft. Dan zet je je tanden erin voor een lekker maaltje. Eerst scheur je de buik open met je tanden omdat zich daarin de ingewanden bevinden en die zijn het voedzaamst. Je eet van binnen naar buiten. Kluift tenslotte de botten af voor de laatste restjes vlees met een lekker sjuutje van bloed en lijkvocht.
Als je dit een volslagen normale actie vindt dan is vlees eten voor jou waarschijnlijk iets natuurlijks.
Of heb je toch minder moeite met het eten van een appeltje?
Maar zonder gekheid, ik weet niet wat natuurlijk is. De manier waarop wij met dieren omgaan is dat in ieder geval niet.
En het is meer dan heel goed mogelijk gezond te leven zonder ooit iets dierlijks te eten.

naar boven

Is vegetariŽr zijn niet genoeg?
VegetariŽrs eten geen vlees. Een vegetariŽr is iemand die geen producten van een dood dier eet. Helaas weten de meeste mensen en ook de meeste vegetariŽrs niet dat voor de productie van zuivel ook beesten gedood worden. Of ze willen het niet weten. Om een koe melk te laten geven moet het eerst een jong krijgen. Koeien zijn zoogdieren, net als mensen en die geven melk om het jong te voeden. Koeien mogen in tegenstelling tot mensen niet hun jong voeden met hun eigen melk. Die melk is immers bestemd voor mensen. Daarom worden de meeste kalfjes geslacht. Niet alleen in de bio-industrie maar ook bij scharrelbeesten is dit het geval. Er mogen wel een aantal kalfjes blijven leven, er moet immers vervanging komen voor de koeien die te oud of te weinig productief worden om nog melk te geven. Er zijn ook kalfjes die mogen blijven leven voor het vlees.
Om kaas te maken wordt over het algemeen gebruik gemaakt van stremsel dat wordt gemaakt van de maag van net geboren kalfjes. Kaas is dus niet vegetarisch. (Er is overigens wel vegetarisch gestremde kaas. Maar de hiervoor benodigde melk komt ook gewoon van koeien die eerst zwanger gemaakt zijn om daarna hun jong af te moeten staan.)
Ook bij de eierproductie worden veel jongen afgemaakt. Sowieso vrijwel alle jonge haantjes, aangezien die toch eigenlijk alleen maar nutteloos zijn. Er zijn maar heel weinig hanen nodig. Wel veel hennen, om al die eieren te leggen. De meeste kippen die bestemd zijn voor de eierproductie moeten heel veel eieren leggen. Hier zijn ze voor gekweekt. Maar dat is nog niet zo goed gelukt dat ze dat zonder moeite kunnen. Veel kippen zakken bv. door hun poten vanwege kalkgebrek. Die kalk wordt gebruikt om de schaal van de eieren te maken.
Iedereen weet zo langzamerhand wel hoe de kippen erbij zitten in de bio-industrie. Geen prettig gezicht.
Toch is het ook bij biologische en scharrelkippen niet altijd koek en ei. Ook daar moet productie gedraaid worden en als een kip niet voldoende legt gaat ze eruit. Zelfs al zou het wel heel fijn zijn dan nog was het nooit de bedoeling van die kip om eieren te leggen die opgegeten worden in plaats van dat er kuikentjes uit komen.

naar boven

Is veganisme niet heel extreem?
Het is maar wat je extreem noemt. Je kan net zo goed de manier waarop mensen tegenwoordig met dieren omgaan extreem noemen. Met de bio-industrie als grootste voorbeeld.
Vooral hier in het westen en vooral hier in Nederland is het heel vreemd om geen dierlijke producten te eten. Nederland is een zuivelland. En het lijkt wel alsof zuivel een basisvoedsel is. Dat is het niet. In grote delen van de wereld eten mensen nooit of nauwelijks zuivel. Het is zelfs zo dat de meerderheid van de mensen allergisch is voor melk.
Veganisten zijn over het algemeen wel consequent, in die zin dat ze achter hun principes blijven staan ook als hun omgeving daar moeite mee heeft of het raar en/of vervelend vindt.

naar boven

Gaat veganisme alleen over dieren?
Nee! Veganisme gaat om veel meer dan dieren. Dieren zijn natuurlijk het eerste waar je aan denkt. Maar het niet eten en anderszins gebruiken van dieren en dierlijke producten heeft veel meer consequenties. Voor bv. mensen en ook voor het milieu.
Er komt veel ruimte vrij als er geen dieren meer gevoerd hoeven te worden. Ruimte die gebruikt kan worden voor mensen om voedsel voor zichzelf en anderen te verbouwen. Maar ook ruimte voor natuur. Er hoeft minder bos (regenwoud) gekapt te worden. Hierdoor kunnen de daar levende dieren en planten in alle rust blijven voortbestaan.
Het fokken van dieren en deze verwerken tot voedsel kost niet alleen veel ruimte maar gaat ook gepaard met veel vervuiling. Vervuiling door het mestoverschot. Vervuiling van water dat gebruikt wordt. (Dieren drinken dit en pissen het vervuild weer uit.) Het kost sowieso veel meer water om dieren te kweken dan om een gelijke hoeveelheid plantaardig voedsel te kweken.
Nog een aantal andere consequenties zijn: afbraak van de ozonlaag en dus opwarming van de aarde door het methaangas dat dieren uitscheiden (scheten). Luchtvervuiling door al het zinloze transport van veevoer, dieren en de uiteindelijke producten.
De productie van dieren en dierlijke producten kost ook veel energie. Iets waar we eigenlijk beter een stuk zuiniger mee om zouden moeten gaan.
Uiteindelijk leidt het ertoe dat dierlijke producten niet alleen vervuilender maar ook nog eens duurder zijn dan plantaardige.

naar boven

Waarom zorg je niet eerst dat alle mensen het goed hebben?
Dit is meestal geen vraag maar meer een verwijt. Het gaat uit van de vreemde vooronderstelling dat veganisten of mensen die om dieren geven niets om mensen geven. Alsof dat niet samen kan gaan. En alsof je als je veganist bent geen tijd over zou hebben om iets anders te doen, zorgen dat mensen het beter krijgen bv. Het een sluit het ander niet uit.
Uit onderzoeken is trouwens gebleken dat onder vrijwilligers voor mensenrechtenorganisaties het percentage vegetariŽrs en veganisten hoger is dan onder de gehele bevolking. Dit haalt dus de hele vraag onderuit.
Meestal zijn mensen die je dit verwijten zelf geen mensenrechtenactivisten.
Het is ook nog eens zo dat hoe meer mensen plantaardig eten hoe meer ruimte en voedsel beschikbaar komt. En er dus meer mensen voedsel hebben en/of zelf kunnen kweken.

naar boven

Wat heeft biologische voeding met veganisme te maken?
Heel veel. De biologische landbouw gaat op een heel andere manier om met de gewassen en de grond. Er worden geen schadelijke bestrijdingsmiddelen gebruikt. In de reguliere landbouw zorgen deze giffen niet alleen voor het doden van onkruid maar ook voor het doden van zogenaamd ongedierte. Dit heeft weer gevolgen voor andere dieren die leven van deze diertjes. Het gif komt in de hele voedselketen terecht. Bij muizen, vogels en ook bij mensen.
Het is nu al zo dat boven akkers waar vroeger veel vogels vlogen om achtergelaten graankorrels en dergelijke te snoepen soms volslagen stilte heerst. In 1962 verscheen hier al een boek over. Silent Spring van Rachel Carson.
In de biologische landbouw wordt ook gewerkt met wisselbouw en het om de zoveel jaar laten braak liggen van de grond. Dit zorgt ervoor dat de grond niet uitgeput raakt en er dus leven mogelijk blijft.
Biologische landbouw is beter voor dieren, voor planten en voor mensen omdat het milieu (lucht, water, bodem) minder vervuild wordt. Toch is ook de biologische landbouw niet zaligmakend. Ook hier wordt bv. nog dierlijke mest gebruikt. Helemaal veganistisch is het dus niet maar het komt een eind in de richting. Het meest veganistisch is de veganistische landbouw maar die is (zeker in Nederland) nog zo klein dat dat nog geen optie is. Wel als je zelf een tuin hebt natuurlijk.

naar boven

Wat eten veganisten?
Er valt nog ontzettend veel te eten als je overstapt op een plantaardige voedingswijze. Waarschijnlijk zijn er nog allerlei dingen die je nog nooit gegeten had. De meeste zogenaamde alleseters hebben maar een heel beperkt aantal dingen die ze eten. Vooral op het gebied van groente komen veel mensen niet voorbij de doperwten, bloemkool en boontjes. Terwijl er wel honderden soorten eetbare planten zijn.
De plantaardige voedingsmiddelen zijn in een aantal basisgroepen te verdelen. Fruit, groenten, noten, granen, peulvruchten, kiemgroenten, paddestoelen en smaakmakers als kruiden, specerijen, sojasaus en dergelijke.

Van deze basisvoedingstoffen kunnen weer heel veel andere gemaakt worden. Zoals soep, humus, ketchup, mosterd, pure chocola, salades, chips, en vele andere lekkernijen. Alleen al van sojabonen kan onder andere melk, yoghurt, room, meel, tempeh, tofu, en vla gemaakt worden. Van granen kunnen onder andere brood, pasta, pizza, koekjes, taart en pannenkoeken gemaakt worden.
Kijk ook eens hier.

naar boven

Wat eten veganisten niet?
Veganisten eten (en gebruiken) niets dat afkomstig is van dieren, niets dat ingrediŽnten bevat die afkomstig zijn van dieren en niets dat gemaakt is met behulp van dieren.
Dus geen vlees en vleesproducten, geen zuivel, geen eieren en geen honing. Geen melk, yoghurt, karnemelk, vla, kaas en dergelijk.
En ook geen vis, kip, gevogelte, mosselen, garnalen en andere dode beesten. Maar ook geen boter, gelatine, reuzel, lactose (melksuiker), caseÔne, trassi, aspic, brood met broodverbeteraar, stearine, stremsel, vitamine D3 en wei enzovoort, enzovoort.
Veel kant-en-klare en/of bewerkte producten kunnen ingrediŽnten bevatten die niet geschikt zijn voor veganisten. Lees dus altijd de ingrediŽntenlijst. Dan zijn er nog een hele zooi e-nummers die van dierlijke oorsprong (kunnen) zijn. Zie hier.

naar boven

Wat doe je op je brood?
Het meest simpele beleg is gewoon jam, pindakaas, tahin en dergelijke. Er is echter nog heel veel meer aan veganistische smeerseltjes te vinden vooral in natuurvoedingswinkels.
Enkele andere voorbeelden van broodbeleg:
- kikkererwtenpatť (humus)
- peulvruchtenpatť: als humus, maar dan met andere peulvruchten, bv. bruine bonen
- banaan met eventueel suiker en/of sambal
- tomaat met suiker of peper en zout
- notenpastaís en pindakaas zijn erg verfrissend met schijfjes komkommer. Of voor de liefhebber met sambal en/of knoflook
- tamari- of rooktofu-plakjes met knoflook, kiemen, rode paprika, rode ui. Lekker tussen twee geroosterde boterhammen
- pindakaas en stroop
- gebakken courgette en ui, peper en zout
- gebakken tempeh, eerst gemarineerd in shoyu
- gebakken sojaworstjes met ketchup
- gebakken vega-kroket met mosterd
- tomaat met tuinkers
- alleen margarine op heel vers, nog warm brood
- gebakken appelschijven met suiker
- appelmoes
- tahin met knoflook, kiemen, paprika, radijs of koolrabi
- tahin met jam
- tofu-spread
- avocado geprakt met knoflook of bosui en gomasio of (kruiden)zout, peper, olijfolie. Daarop kiemen, tomaat en/of paprika

Als je beleg een probleem vindt en je houdt toch niet echt van brood, hoef je dat niet per se te eten. Als je granen wil eten kan dat ook als pap, pannenkoek, pizza of taart.

naar boven

Waarom eten veganisten wel planten?
Veganisten maken inderdaad onderscheid tussen planten en dieren. Dieren eten ze niet, planten wel. Vrijwel iedereen maakt een onderscheid. De meeste mensen hier zullen geen honden- en kattenvlees eten. Sommigen eten geen paard, anderen geen ingewanden, en ik denk dat er niemand te vinden is die geen moeite zou hebben met het eten van mensenvlees.
Wat willen we hiermee zeggen? Dat iedereen een onderscheid maakt, ergens de grens legt. Het handigste zou het zijn als je niets zou hoeven eten dan hoef je ook geen schade aan te richten. Maar dan ga je dood. Dat is voor de meeste mensen geen optie. Dus moet er iets gegeten worden.
Als je dierlijke producten eet, eet je indirect veel meer planten dan wanneer je die planten rechtstreeks eet. Dieren eten is een zeer oneconomische manier. Al die dieren hebben vele malen het gewicht aan planten moeten eten om hetzelfde gewicht aan dierlijk spul te kweken. Veganisten eten dus uiteindelijk veel minder planten dan vleeseters en vegetariŽrs.
Er zijn verschillen tussen planten en dieren. Zo kunnen planten niet wegrennen als ze aangevallen worden. Aangenomen wordt dat ze geen centraal zenuwstelsel hebben en als ze al wel zo iets hebben dat het heel anders werkt dan bij dieren. Als je een dier vangt, opsluit, pijn doet of doodt kan je vrijwel altijd merken dat ie dat niet fijn vindt. Bij planten zie je dat niet. Al zijn er ook wel onderzoeken geweest die bewijzen dat planten ook kunnen lijden. Maar de meeste mensen hebben geen moeite met het slachten van een worteltje en wel met het slachten van een konijntje. Dit zegt ons dat het minder erg is. Nogmaals, we moeten nou eenmaal iets eten. Dan liever iets waarvan we niet merken of het er last van heeft.
Het ultieme is waarschijnlijk om alleen fruit te eten. Fruit is echt bedoeld om gegeten te worden. Op die manier worden de pitten ergens anders heen gebracht. En wanneer ze uitgepoept worden hebben ze meteen al een bergje mest om te kunnen groeien.

naar boven

Hoe kom je aan je eiwitten?
Eiwitten bestaan uit aminozuren. Een aantal aminozuren kan een mens niet zelf maken en moeten dus uit het voedsel gehaald worden. Dit zijn de essentiŽle aminozuren. In vlees, maar bv. ook in sojabonen, zitten alle aminozuren die je nodig hebt.
Alle eiwitten die je binnen krijgt worden afgebroken tot aminozuren, daarna worden hiervan de eiwitten gemaakt die je op dat moment nodig hebt. Aminozuren zitten in alle voedsel. Niet alleen in dierlijke producten maar ook in granen, bonen, groente, fruit en noten. Het is niet nodig alle aminozuren tegelijkertijd binnen te krijgen. Je lichaam slaat op wat het op dat moment niet nodig heeft. Als je regelmatig verschillende voedingsmiddelen eet krijg je alle aminozuren binnen die je nodig hebt. Dus ook als je geheel plantaardig eet.

naar boven

Hoe kom je aan je calcium?
Het verhaal dat je veel melk(producten) moet nuttigen om zo genoeg calcium binnen te krijgen is een fabeltje. In stand gehouden door de zuivelproducenten. Zelfs de vereniging tegen osteoporose (=botontkalking) zegt dat zuivel niet helpt.
Er zit wel calcium in melkproducten maar dat is op die manier heel moeilijk op te nemen. De melk zelf zorgt voor afbraak van de botten en tanden doordat het lichaam die kalk nodig heeft om de melk te verteren.
Calcium die je lichaam goed kan opnemen zit in noten en zaden en gedroogd fruit. Vooral in sesamzaad, amandelen en gedroogde vijgen. Verder zit het in veel fruit, groenten, granen en peulvruchten. En in zeegroente als zeewier en zeekraal. Er zijn ook steeds meer met calcium verrijkte sojaproducten.
Je hebt meer calcium nodig als je rookt, (veel) alcohol drinkt, veel last van stress hebt of veel chocola eet.

naar boven

Hoe kom je aan je ijzer?
IJzer zit in gedroogde bonen, een aantal gedroogde vruchten (met name: pruimen, rozijnen en vijgen), en groene groenten. De opname van ijzer wordt bevorderd door het tegelijkertijd eten van vitamine C. Dat lukt altijd wel als je groente en fruit eet.

naar boven

Hoe zit het met vitamine D?
Vitamine D zit behalve in zonlicht ook vaak in plantaardige margarine. Let op: er zijn twee soorten vitamine D. D2 en D3. D2 is plantaardig en D3 dierlijk. 'D2 is okee en D3 nie'. Zorg dat je genoeg in de zon komt.

naar boven

Hoe zit het met vitamine B12?
Vitamine B12 is het hete hangijzer in de discussie of veganisme natuurlijk en gezond is. Omdat het de enige vitamine is die niet in plantaardige voeding schijnt voor te komen. Die discussie is niet erg interessant. Of iets natuurlijk is is vrijwel onmogelijk te bepalen, en of veganisme gezond is hangt er helemaal van af wat iemand eet en hoe die verder leeft.
Het is wel belangrijk om vitamine B12 binnen te krijgen. Je hebt het gewoon nodig. Er zijn veganistische pilletjes in de handel van het merk Solgar. De meeste veganisten slikken deze en blijven daar gezond bij.

naar boven

Hoe zit het met E-nummers?
E-nummers zijn toevoegingen aan producten om bv. smaak, kleur of andere eigenschappen te beÔnvloeden. Van veel van die nummers is niet duidelijk wat er in zit. De Nederlandse Vereniging voor Veganisme (NVV) heeft een klein kaartje waar de meeste nummers die zeker of misschien dierlijk zijn opstaan.
In biologische en onbewerkte producten komen vrijwel geen e-nummers voor.
Onderstaande e-nummers zijn ook niet altijd per se niet-veganistisch. Maar kunnen dat wel zijn. De vette nummers zijn zeker dierlijk.
101, 101a, 120, 153, 161b, 161c, 161f, 161g,
203, 213, 227, 252, 270, 280, 281, 282, 283,
302, 322, 325, 326, 327, 341a, 341b, 341c, 375,
404, 408, 422, 430, 431, 432, 433, 434, 435, 436, 470a, 470b, 471, 472a, 472b, 472c, 472d, 472e, 472f, 473, 474, 475, 476, 477, 478, 479, 481, 482, 483, 485, 491, 492, 493, 494, 495,
542, 570, 572, 585,
626, 627, 628, 629, 630, 631, 632, 633, 634, 635, 640,
901, 904, 913, 920, 921, 1105, 1518
Voor meer informatie over deze e-nummers zie: food-info.net

naar boven

Schapen willen toch juist geschoren worden?
De schapen die gefokt worden voor hun wol hebben hiervan veel meer dan ze oorspronkelijk hadden. Nu willen ze wel van die wol af. Ze hebben zoveel wol omdat ze gefokt zijn om zoveel mogelijk huid te hebben. Die huid hangt in plooien aan hun lichaam. Tussen die plooien wordt het vaak heel warm en er nestelen zich beestjes. Hierdoor kunnen er wondjes onstaan en irritatie en jeuk.
Oorspronkelijk hadden schapen ook wol, wel veel minder, om zich te beschermen tegen kou. Als ze het warm hadden schuurden ze lang rotsen of zo om wat van de wol kwijt te raken.
Tegenwoordig sterven veel schapen na het scheren aan de plotselinge kou of aan de verwondingen opgelopen bij het scheren.

naar boven

Wat is er mis met melk?
Zie Is vegetariŽr zijn niet genoeg?

naar boven

Wat is er mis met honing?
Bijen maken honing als voorraad om de winter door te komen en om de jongen te voeden. Als mensen die honing opeten krijgen de bijen daar bv. suiker voor terug. Uiteraard is dit minder gezond voor die beestjes dan hun eigen honing, waardoor ze zwakker worden en vatbaarder voor ziekten. Tijdens het weghalen van de honing sneuvelen er altijd bijen.
Soms krijgen ze er niets voor terug maar wordt het hele volk gedood omdat het goedkoper voor de imker is om een nieuw volk te kopen dan om ze in leven te houden.
De bijen die gehouden worden voor hun honing verdringen de inheemse soorten insecten zoals wilde bijen en hommels doordat ze concurreren om hetzelfde voedsel.
In tegenstelling tot wat veel mensen denken is honing geen plantaardig product. De nectar wordt in de maag gemengd met twee andere stoffen en dan uitgebraakt als honing.

naar boven

Wat is er mis met haaienvinnensoep?
Hamerhaaien Per jaar worden er tachtig miljoen haaien gevangen voor de soep. Aan boord van de schepen worden de vinnen afgesneden terwijl de haaien nog leven. Alsof dat nog niet erg genoeg is worden ze daarna nog steeds levend terug de zee in gegooid. Omdat ze niet meer kunnen zwemmen verdrinken ze. Of ze worden levend opgegeten door andere haaien die op het bloed afkomen. Dat is er mis met haaienvinnensoep.

naar boven


Wil je (vrijwel) alles weten over veganisme?
Zie dan het boek:

Veganisme - een manier van leven

Voor meer informatie en bestellingen zie: uitgeverij.

webdesign: Mirjam Vaes